Η Πραγματικότητα Περί της Διοικήσεως της Εταιρείας Οθωμανικών Σιδηροδρόμων Ανατολίας και Βαγδάτης

Στο βιβλίο του “Η Πραγματικότητα Περί της Διοικήσεως της Εταιρείας Οθωμανικών Σιδηροδρόμων Ανατολίας και Βαγδάτης”, ο Ρωμιός γιατρός Αρχάγγελος Γαβριήλ από το Νέβσεχιρ περιγράφει με παραστατικό τρόπο τις εργασιακές συνθήκες και τον τρόπο λειτουργίας της Εταιρείας Σιδηροδρόμων Ανατολίας και Βαγδάτης, την άδικη μεταχείριση της εργοδοσίας, το καθεστώς ανομίας και διαφθοράς, τη διαπλοκή του καθεστώτος του Αμπντουλχαμίτ με υψηλά ιστάμενα στελέχη της εταιρείας και τις σχέσεις συμφερόντων που αναπτύσσονταν σε βάρος του λαού και της χώρας.  Μέσα από τις εμπειρίες που αποκόμισε από την εταιρεία αλλά και τα έγγραφα που διεξοδικά ερεύνησε, ο ντοκτόρ Γαβριήλ παρουσιάζει με εύγλωττο τρόπο τις μηχανορραφίες και απευθύνει ένα μεγάλο κατηγορώ ενάντια στην εργοδοσία της Εταιρείας Σιδηροδρόμων και ιδιαίτερα ενάντια στον Γενικό Διευθυντή της Huguenin αλλά και στη διοίκησή του που αποτελούνταν από ξένα επενδυτικά κεφάλαια. Ο Γαβριήλ υπερασπίζεται μια πολιτική θέση βασισμένη στον πατριωτισμό και τον συνταγματισμό για τον έλεγχο και τη βελτίωση της διοικητικής κατάστασης της εταιρείας. Επιπλέον, δείχνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους εργάτες των σιδηροδρόμων και υπογραμμίζει ότι ο αληθινός ιδιοκτήτης της σιδηροδρομικής γραμμής είναι ο οθωμανικός λαός. Η μαρτυρία που μας προσφέρει από πρώτο χέρι ο Γαβριήλ για τις προσπάθειες οργάνωσης των εργατών απέναντι στην αυθαιρεσία και την βιαιότητα της εταιρείας αλλά και την εμπειρία της απεργίας που πραγματοποίησαν οι πρώτοι οργανωμένοι εργάτες, αποτελεί μια πολύτιμη πηγή για την ιστοριογραφία του κεφαλαίου και της εργατικής τάξης της ύστερης Οθωμανικής περιόδου.
Αν και έχουν περάσει εκατοντάδες χρόνια από τότε, αυτή η ιστορία του ντοκτόρ Γαβριήλ θα φανεί πολύ οικεία και διαχρονική στον αναγνώστη, μιας και προβάλλει τις εμπιστευτικές πληροφορίες για τα εγγυημένα χιλιόμετρα συμβάσεων του πρώτου σύγχρονου μεγάλου έργου της χώρας, τις διακυμάνσεις των τιμολογίων προς όφελος της εταιρείας, τον νεποτισμό, τους διορισμούς χωρίς αντικειμενικά κριτήρια, τους τεράστιους δημόσιους πόρους που μεταφέρθηκαν από την κυβέρνηση στο κεφάλαιο, τη διαπλοκή της πολιτικής και του εμπορίου και φυσικά τη βάναυση εκμετάλλευση της εργασίας!

Προλογίζει ο Στέφος Μπενλίσοϊ…